Hoe lees je een ATEX-markering?
Een ATEX-markering lees je in twee delen: eerst de wettelijke markering uit richtlijn 2014/34/EU, dan de aanvullende markering uit de normen, die met Ex begint. In II 2G Ex ib IIC T4 Gb is II 2G het wettelijke deel: groep, categorie en G voor gas. Ex ib IIC T4 Gb is het normdeel: beschermingswijze, gasgroep, temperatuurklasse en beschermingsniveau. Volgens de handleiding van de fabrikant staat precies deze regel op de Fenix WF05E ATEX Penlight.
| Deel | Betekenis |
|---|---|
| II | Apparatengroep II: voor plaatsen met explosiegevaar buiten mijnen. Groep I is voor mijnen. |
| 2 | Categorie 2: hoog beschermingsniveau, voor een omgeving die af en toe explosief kan worden. |
| G | Gas, damp of nevel. Een D staat voor stof. |
| Ex | Begin van de aanvullende markering volgens de normen. |
| ib | Intrinsieke veiligheid (energiebegrenzing), niveau b: geen ontsteking als er één fout optreedt. |
| IIC | Gasgroep IIC. Een apparaat voor IIC mag ook bij gassen uit IIA en IIB. |
| T4 | Temperatuurklasse T4: het oppervlak van het apparaat wordt hoogstens 135 °C. |
| Gb | Beschermingsniveau (EPL) Gb: G voor gas, b voor hoog. Hoort bij gaszone 1 en loopt gelijk met categorie 2G. |
Naast deze codes eist de richtlijn op het apparaat onder meer naam en adres van de fabrikant, de CE-markering, de type-aanduiding, waar van toepassing het serienummer, en het fabricagejaar. Vóór groep en categorie staat het specifieke merkteken van explosiebeveiliging. De gebruiksaanwijzing moet de markering herhalen, behalve het serienummer. Is het typeplaatje slecht leesbaar, dan vind je de markering dus ook in de handleiding.
De markering van de vijf lampen bij Zaklampwinkel
Elke lamp hieronder staat met zijn markering letterlijk zoals in certificaat of handleiding.
| Lamp | Gasregel | Stofregel |
|---|---|---|
| Fenix WF11E ATEX Zaklamp (certificaat) | II 1 G Ex ia IIC T4 Ga | II 1 D Ex ia IIIC T130°C Da IP66/IP67 |
| Fenix WF05E ATEX Penlight (handleiding) | II 2G Ex ib IIC T4 Gb | II 2D Ex ib IIIC T130°C Db IP66/IP68 |
| Fenix WF30RE 2025 ATEX Zaklamp (certificaat) | II 2 G Ex ib IIC T4 Gb | II 2 D Ex ib IIIC T130°C Db, IP66/IP68 |
| Fenix WH35RE ATEX Hoofdlamp (certificaat) | II 2 G Ex ib IIC T4 Gb | II 2 D Ex ib IIIC T130°C Db, IP66 |
| Nitecore EF1 ATEX Zaklamp (certificaat) | II 2 G Ex d IIC T6 Gb | geen |
De delen die niet in het voorbeeld bovenaan staan, betekenen dit:
| Deel | Betekenis |
|---|---|
| 1 (in II 1 G) | Categorie 1: zeer hoog beschermingsniveau. Het blijft veilig bij een uitzonderlijke storing: valt één beveiliging uit, dan is er een tweede, of het blijft veilig bij twee storingen. |
| ia | Intrinsieke veiligheid, niveau a: geen ontsteking bij elke combinatie van twee fouten. |
| d | Vlamvaste behuizing: binnenin mag een ontsteking ontstaan, de behuizing weerstaat die interne explosie en voorkomt dat hij naar buiten slaat. |
| D | Stof. |
| IIIC | Stofgroep IIIC: geleidend stof. Dekt ook IIIA en IIIB. |
| T130°C | Bij stof staat de maximale oppervlaktetemperatuur als getal, hier 130 °C, en niet als T-klasse. |
| T6 | Temperatuurklasse T6: het oppervlak wordt hoogstens 85 °C. |
| Ga, Da | Zeer hoog beschermingsniveau; Ga hoort bij gaszone 0, Da bij stofzone 20. |
| Db | Hoog beschermingsniveau voor stof; hoort bij stofzone 21. |
| IP66, IP67, IP68, IP54 | De IP-code van de lamp, zoals certificaat of handleiding hem noemt. |
Meer over de getallen achter T4 en T6 lees je bij temperatuurklassen, meer over IIC en IIIC bij gasgroepen en stofgroepen.
Wat is het verschil tussen ATEX en Ex?
Op een lamp is het ATEX-deel de wettelijke markering uit richtlijn 2014/34/EU, en het Ex-deel de aanvullende markering uit de Europese normen. In II 2 G Ex ib IIC T4 Gb van de Fenix WF30RE 2025 is II 2 G het ATEX-deel en Ex ib IIC T4 Gb het normdeel. De normen raden aan die twee gescheiden te houden, om verwarring te voorkomen.
Het Ex-deel volgt de normenreeks IEC/EN 60079. Deel 0 bevat de algemene eisen, deel 1 de vlamvaste behuizing (Ex d) en deel 11 de intrinsieke veiligheid (Ex i). Het certificaat noemt aan welke versie de lamp is getoetst. Voor de WF30RE en de WH35RE is dat onder ATEX EN IEC 60079-0:2018 en EN 60079-11:2012. De Nitecore EF1 is volgens zijn certificaat, LCIE 16 ATEX 3006 van 29 maart 2016, getoetst aan EN 60079-0:2012 + A11:2013 en EN 60079-1:2007.
Een IECEx-markering heeft geen II 2 G-deel. Het IECEx-certificaat van de WF30RE noemt alleen Ex ib IIC T4 Gb en Ex ib IIIC T130°C Db. Wat het verschil tussen de twee systemen is, lees je bij ATEX of IECEx.
Waarom staan er twee regels op de lamp, een met G en een met D?
Twee regels staan op een lamp die voor gas én voor stof is gecertificeerd: de regel met G geldt voor gas, damp of nevel, de regel met D voor stof. De normen raden aan de markering voor gas en voor stof apart te tonen. De Fenix WF11E ATEX Zaklamp heeft zo II 1 G Ex ia IIC T4 Ga en II 1 D Ex ia IIIC T130°C Da IP66/IP67.
Elke regel heeft zijn eigen groep (IIC tegenover IIIC), zijn eigen temperatuuraanduiding (T4 tegenover T130°C) en zijn eigen beschermingsniveau (Ga tegenover Da). Kijk dus naar de regel die past bij de atmosfeer op je werkplek: gas of stof.
Heeft een lamp alleen een regel met G, dan is hij niet gemarkeerd voor stof. Dat geldt voor de Nitecore EF1: volgens zijn certificaat en de handleiding is de markering II 2 G Ex d IIC T6 Gb, zonder stofregel.
Wat betekent de X achter het certificaatnummer?
Een X achter het certificaatnummer betekent dat er bijzondere voorwaarden voor veilig gebruik gelden, en die staan in het certificaat zelf. De Fenix-certificaten TÜV 18 ATEX 8251 X (WF11E) en TÜV 18 ATEX 8252 X (WF30RE 2025 en WH35RE) hebben die X. Lees dus naast de markering ook de bijzondere voorwaarden.
Een voorbeeld uit het certificaat van de WF11E: de opgegeven maximale oppervlaktetemperatuur is bepaald zonder stoflaag. Bij de Fenix-lampen gaan de voorwaarden ook over welke batterij of accu erin mag en waar je die wisselt of laadt; dat staat uitgewerkt bij batterijen in ATEX-lampen.
Wat betekent het nummer naast CE?
Het getal naast de CE-markering is het identificatienummer van de aangemelde instantie die bij de productiecontrole betrokken is. Op de afbeelding in de handleiding van de Fenix WF30RE 2025 staat CE 0035: TÜV Rheinland Industrie Service GmbH, die ook het certificaat TÜV 18 ATEX 8252 X afgaf.
Een IECEx-nummer werkt anders. Het heeft de vorm IECEx XXX 18.0001: XXX is de certificatie-instelling, 18 het jaar van afgifte en 0001 het volgnummer. Een IECEx-certificaat controleer je in de online database van IECEx: staat het er niet in, dan is het niet IECEx-gecertificeerd.
Wat zegt de markering níet?
De markering zegt welk soort plek een lamp aankan, maar niet welke zone jouw werkplek heeft. De zone is een eigenschap van de plek, de categorie een eigenschap van de lamp. De werkgever deelt de plaatsen in zones in en legt dat vast in het explosieveiligheidsdocument. In Nederland staat die plicht in het Arbobesluit, als onderdeel van de RI&E.
Wat je dus niet van de lamp afleest:
- Welke zone op je werkplek geldt. Dat staat in het explosieveiligheidsdocument. Welke gasgroep, stofgroep en temperatuurklasse nodig zijn, hangt af van de stoffen op de plek. Wat de zones betekenen, lees je bij ATEX-zones.
- De omgevingstemperatuur waarin je de lamp mag gebruiken. T4 of T6 gaat over het oppervlak van de lamp. Het bereik voor de omgeving staat apart; voor de WF30RE 2025 is dat volgens het certificaat -20 °C tot +45 °C. Staat er geen bereik op het typeplaatje, dan geldt standaard -20 °C tot +40 °C.
- Of elk exemplaar goed gemaakt is. Een EU-typeonderzoekscertificaat gaat over het ontwerp en de constructie, niet over de productie of levering zelf.
- Welke batterij erin mag. Dat staat in het certificaat (bij de Fenix-lampen in de bijzondere voorwaarden achter de X) of in de handleiding. Bij de Nitecore EF1 noemt het certificaat de batterij in de beschrijving van de lamp, en schrijft de handleiding de batterij van de fabrikant voor.
