ATEX of IECEx: wat is het verschil en welke heb je nodig?

Is ATEX hetzelfde als IECEx?

Nee, ATEX en IECEx zijn twee verschillende stelsels. ATEX is EU-wetgeving en richt zich op de Europese Unie; buiten de EU wordt het vrijwillig gebruikt. IECEx is het certificatiesysteem van de IEC voor apparatuur in explosieve atmosferen en richt zich op alle landen. Beide leveren een certificaat, maar dat zijn verschillende documenten: bij ATEX een EU-typeonderzoekscertificaat van een aangemelde instantie, bij IECEx een Certificate of Conformity van een Ex-certificatie-instelling (ExCB).

Eén lamp, twee certificaten

Het verschil zie je het best bij één lamp met beide certificaten. De Fenix WF30RE 2025 heeft het ATEX-certificaat TÜV 18 ATEX 8252 X issue 02 en het IECEx-certificaat IECEx TUR 18.0042X issue 2, allebei van 12 september 2025.

• ATEX-markering: II 2 G Ex ib IIC T4 Gb en II 2 D Ex ib IIIC T130°C Db
• IECEx-markering: Ex ib IIC T4 Gb en Ex ib IIIC T130°C Db

De Ex-regel is in beide gelijk. Alleen het ATEX-deel ervoor, II 2 G en II 2 D, ontbreekt bij IECEx. Wat elk deel betekent, staat op ATEX-markering lezen.

Wat is IECEx?

IECEx is het certificatiesysteem van de IEC voor apparatuur en diensten in explosieve atmosferen. Het doel volgens IECEx zelf: internationale handel makkelijker maken en het vereiste veiligheidsniveau behouden. IECEx test en certificeert zelf niets. Dat doen erkende certificatie-instellingen, de ExCB’s, binnen het kader dat IECEx opzet. Een IECEx-certificaat heet een Certificate of Conformity.

Een IECEx-certificaatnummer heeft volgens IECEx de vorm “IECEx XXX 18.0001”:

1. “IECEx” laat zien dat het om een IECEx-certificaat gaat.
2. “XXX” is de code van de ExCB die het certificaat afgaf.
3. “18” zijn de laatste twee cijfers van het jaar van afgifte.
4. “0001” is het volgnummer van dat jaar.

Bij de Fenix WF11E is dat IECEx TUR 18.0041X, bij de Fenix WF05E IECEx TUR 18.0040X.

Welke heb je nodig in Nederland en de EU?

Om een Ex-product in de EU te verkopen is wettelijk alleen ATEX nodig. Dat schrijft IECEx zelf in de FAQ over het Certified Equipment Scheme, met de toevoeging dat klanten vaak ook om IECEx vragen. Kijk op de lamp en in de handleiding daarom naar de ATEX-markering: het deel met II, de categorie en G voor gas of D voor stof, gevolgd door de Ex-regel.

De vijf ATEX-lampen bij Zaklampwinkel hebben deze certificaten:

Bij de WF05E komt het ATEX-certificaatnummer uit de handleiding van de fabrikant. Van de EF1 is het certificaat zelf ingezien: het EG-typeonderzoekscertificaat LCIE 16 ATEX 3006, uitgave 00 van 29 maart 2016.

Vraagt je bedrijf naast ATEX ook om IECEx, dan zie je aan deze tabel welke lampen allebei hebben. Welke lamp in welke zone mag, staat op zaklamp voor zone 0 en zaklamp voor zone 1 en 2.

Is ATEX hetzelfde als explosieveilig of intrinsiek veilig?

Nee. ATEX is de naam van de EU-regels en van het certificaat. Intrinsiek veilig (Ex i) en vlamvaste behuizing (Ex d) zijn beschermingswijzen: de technische manier waarop een apparaat voorkomt dat het de explosieve atmosfeer om zich heen ontsteekt. De beschermingswijze staat in de Ex-regel van de markering. De Fenix WF11E heeft ia, de Fenix WF30RE 2025 ib en de Nitecore EF1 d.

De twee beschermingswijzen werken zo:

• Intrinsiek veilig (Ex i) werkt met energiebegrenzing. Het niveau zegt hoeveel fouten de bescherming verdraagt: bij ia kan het apparaat ook bij een combinatie van twee fouten geen ontsteking veroorzaken, bij ib bij één fout.
• Vlamvaste behuizing (Ex d) laat een ontsteking binnenin toe. De behuizing is sterk genoeg om een interne explosie te weerstaan en voorkomt dat die zich naar buiten uitbreidt.

Een lamp met een beschermingswijze kan een ATEX-certificaat hebben, een IECEx-certificaat, of allebei. De Fenix WF30RE 2025 (Ex ib) heeft er twee; voor de Nitecore EF1 (Ex d) noemt de handleiding alleen het ATEX-certificaat. Wanneer je voor ib of d kiest, staat op zaklamp voor zone 1 en 2.

Hoe controleer je of een certificaat echt is?

Een IECEx-certificaat controleer je in de online certificatendatabase van IECEx op iecex.com: staat het nummer daar niet in, dan is het apparaat volgens IECEx niet IECEx-gecertificeerd. Bij ATEX begin je bij de lamp zelf. Het getal naast de CE-markering is het identificatienummer van de aangemelde instantie die bij de productiecontrole betrokken is.

Drie dingen om op te letten bij een ATEX-certificaat:

1. De X achter het nummer. Een X betekent dat er bijzondere voorwaarden voor veilig gebruik gelden. Die staan in het certificaat zelf, bij de Fenix-lampen onder meer welke batterijen erin mogen. Zie batterijen in ATEX-lampen.
2. Waar het over gaat. Een EU-typeonderzoekscertificaat gaat over het ontwerp en de specificatie van het apparaat, niet over de productie zelf.
3. Of het bij jouw lamp hoort. Vergelijk het nummer en de markering in het certificaat met wat op de lamp en in de handleiding staat.

Welke twee ATEX-richtlijnen zijn er?

Er zijn twee ATEX-richtlijnen. Richtlijn 2014/34/EU, de productrichtlijn, gaat over apparaten en beveiligingssystemen voor plaatsen waar ontploffingsgevaar kan heersen. Richtlijn 1999/92/EG, de werkplekrichtlijn, legt minimumvoorschriften vast voor de gezondheid en veiligheid van werknemers die door explosieve atmosferen gevaar kunnen lopen. De eerste gaat dus over de lamp, de tweede over de plek waar je werkt.

Voor een lamp regelt de productrichtlijn onder meer de verplichte markering: naam en adres van de fabrikant, CE, type, het Ex-teken met de groep en de categorie, en bij groep II de letter G voor gas, damp of nevel of D voor stof. Het deel met groep en categorie, zoals II 2 G, is ATEX: een IECEx-markering heeft het niet.

De werkplekrichtlijn gaat over de werkgever en de werkplek, waaronder de indeling in zones. Dat staat uitgewerkt op ATEX-zones.